لباس سنتی ایران (بخش اول)

توسط

لباس سنتی جنوب ایران:

بلوچستان:

لباس های محلی ناحیه جنوبی ایران میتوان در میا ن پوشاک سنتی تافته ای جدا بافته دانست پر از طرح و رنگ.لباس سنتی بلوچستان تنها یک مد نیست بلکه یک فرهنگ است.بلوچها از معدود اقوام ایرانی هستند که همچنان پوشش محلی خود را حفظ کردند و این لباس های جذاب امروزه خود به یک جاذبه گردشگری تبدیل شده به طوری که خرید البسه وپارچه های سوزن دوزی از اولویتهای مسافران این مناطق است. لباس بلوچ‌ها هم اگرچه طی زمان تغییراتی داشته، اما پوشاک ویژه مردم این منطقه هنوز معرف یک قوم اصیل ایرانی است.لباس مردان این قوم شامل عمامه ای گرد است که به آن پاک گفته میشود،مسر نوعی دستمال سر،عرقچین که به کلاه سوپی معروف است و بیشتر در مسجد و برای عبادت استفاده میشود،جامگ پیراهن گشاد ،لنگ که به دور گردن انداخته میشود،گنج پراک یا همان زیرپیراهنی، پاجامک شلوا گشاد و چین دار بلوچی وسرین بند که کمربندی است پارچه ای برای شلوار کت پشمی باری زمستان به اسم شال،کفشی که در قدیم با برگ خرما وحشی میبافتند و امروزه تقریبا منسوخ شده ،کوش یا همان کفش چرمی و جوراب که در گویش محلی کرو نامیده میشود

 

زنان بلوچ اما لباس‌هایی با تنوع رنگی بالا می‌پوشند که این همه سلیقه در انتخاب رنگ‌های شاد و زیبا حکایت از حس هنردوستی و زیبایی‌شناسی این قوم دارد. آن‌ها هم همراه با «جامگ» و «پاحامگ» مردانه که برای پوشش ظرافت و سلیقه زنان تغییراتی داشته‌اند، «تکو» (چارقد) و سریگ (روسری) که بزرگ‌تر از چارقد هست به سر می‌کند. کفش و جوراب زنان نیز همان نام‌ها را دارد. زنان اهل زیور آلات نیز هستند (گوشواره)، پولک، پولوه، کیگ، پور (سینه ریز)، کید، سربند و مزبری؛ زیورآلاتی است که می‌توانید به همراه زنان بلوچ مشاهده کنید بارز ترین ویژگی لباس زنان بلوچ سوزن دوزی روی این لباس ها است.که امروز بسیار مورد توجه طراحان مد ولباس قرار گرفته است.

 

هرمزگان:

آنچه لباس یا تن‌پوش زنان هرمزگان را زیبایی می‌بخشد نقش و طرح و رنگ است.پیراهن زنان هرمزگانی گاه بلند تا مچ پا و گاه تا زیر زانو می‌رسد که از هر منطقه به منطقه‌ای دیگر متفاوت است. به علت گرمای هوا معمولا  پارچه این لباس ها سبک و نازک است تا جریان هوا را به‌ راحتی از میان آن عبور دهد. همچنین در انتخاب رنگ لباس از رنگ‌هایی مانند آبی، بنفش، صورتی و سبز بیشتر استفاده می‌شود.

پیراهن: انواع پیراهن‌های زنان هرمزگانی کندوره، گون، اشکم، نشته، آستین فراخ، کلوش، عجمی، چینی، گشاد عربی و ساده

شلالی نام دارد.

چادر:‌ در یک قرن اخیر زنان بندری و هرمزگانی پارچه‌های گوناگونی را از جنس رنگ و طرح مورد استفاده خود قرار دادند که به‌ مرور زمان این پوشاک دستخوش تغییر قرار گرفت. بیشتر چادرها به رنگ‌های قهوه‌ای، خردلی و خاکستری مایل به آبی و دارای طرح‌ها و نقش‌های بسیار زیبا و جذاب است.

معمولا چادر بندری را به دو شیوه می‌بندند (لا نیم لا و کول زدن) در یک روش یک گوشه را با دست بر روی دوش می‌اندازند و طرف دیگر آزاد است و در شیوه دیگر یک طرف چادر را دور سر می‌پیچیدند و گوشه آن را در ناحیه گوش رها می‌کنند

 

 

شلوار بندری: در استان هرمزگان به نام «شلوار دمپا تنگ» خوانده می‌شود که از مچ پا تا زانو تنگ بوده و از زانو تا کمر حالت لوزی شکل به خود گرفته و کاملا گشاد و راحت است. شلوارهای بندری رابه رنگ‌های سبز و قرمز و زرد، آبی و نارنجی و با پارچه‌هایی از جنس تترون، پوپلین و چیت برای استفاده روزمره و پارچه‌های کلفت و زری‌دار مثل اطلس و زربفت و ساتن برای مجالس و عروسی‌ها می‌دوزند

تزیینات شلوارهای بندری بر اساس نوع و محل جغرافیایی دوخت آن اسامی مختلفی دارد که عبارت‌اند از: بادله تمام، ودویی دستی، ودوییچرخی، پولکی، حاشیه‌ای، سرپارچه ای، گلابتونی، خوس لنگه‌ای، ودویی اطلسی و نخی.

 

 

 

 

برقع: برقع در واقع از ملحقات پوشاک بانوان هرمزگان است که علاوه بر جنبه تزئینی نوعی حجاب نیز محسوب میشود که برای در امان ماندن پوست صورت از افتاب سوزان نیز استفاده می شود  و اغلب زنان ساحل‌نشین قشم، بندرلنگه، جاسک و بندرعباس از آن استفاده می‌کنند و در مناطقی مانند رودان، حاجی‌آباد و بستک دیده نمی‌شود.

 

محمد خطیبی زاده نویسنده هرمزگانی نیز در کتاب «پوشش مردم هرمزگان» در خصوص پوشش مردان آورده است؛ مردان هرمزگانی نیز بیشتر از لباس بلند که در قدیم در بندرعباس به آن «کندوره» می‌گفتند، استفاده می‌کردند این لباس از چند نوع پارچه نازک و ضخیم می‌دوختند.

ناخداها، ملوانان و صیادان نیز۲ نوع پیراهن مخصوص مهمانی و کار دارند، لباس مهمانی (پلوخوری) به طور معمول از رنگ سفید و حریر یا ململ نازک درجه یک انتخاب می‌کردند و برای کار نیز پیراهن بلند بود و ملوانان در هنگام زمستان برای کارکردن از پارچه‌های کلفت رنگی و راه راه استفاده می‌کردند.

پوشش مردان بندری شامل کُلاه، لُنگ، دستمال، زیرپیراهن، پی جامه، کُت، پیراهن، قبا، دگله، پالتو، ژاکت، کنجو، شال گردن، سُواس، گیوه، ملکی، جوتی، ماشین، کپکاپ نعلین و انواع کفش‌های مدل جدید است.

 

 

 

بوشهر:

پوشاک بانوان: بانوان در استان بوشهر پیراهن بلند دورچین به همراه عبای سیاه، مقنعه نازک سیاه رنگ، روبنده نازک، شلوار چیت و نوعی کفش صندل به نام «کوش» می‌پوشند. پیراهن رسمی بانوان بوشهر جامه گشادی است که به آن پیراهن عربی می‌گویند و دارای تزئینات بسیار زیبا و جالب است.

 

 

پوشاک مردان: مردان در بوشهر پیراهن بلند و سفید رنگی به نام دشداشه میپوشند  و در سایر مناطق جنوبی کشور و کشورهای عربی این نوع پوشش دیده می‌شود.  و برای در امان  ماندن از افتاب عرقچین بر سر میگذارند.مردانی که دارای رتبه علمی یا جایگاه اجتماعی هستند بر روی لباس خود عبا می پوشند.از نظر جنس و کیفیت عبای بوشهر یکی از بهترین های منطقه به شمار میرود و در میان شیوخ عرب از محبوبیت خاصی بر خوردار است وار قیمت بسیار بالای برخوردار است. بستن لنگ که در گویش محلی به ان لنگوته گفته میشود و بر روی شلوار بسته میشود در میان ساکنان استان بوشهر بسیار رواج دارد

 

خوزستان:

پوشاک مرداندشداشه: پوششی بلند و یکسره تا مچ پا است و معمولاً به رنگ سفید می‌باشد. دشداشه در دو نوع عراقی (یقه‌دار) و خلیجی یا اماراتی (بدون یقه) وجود دارد.

بشت یا خاچیه: از دیگر لباس‌های مردم عرب خوزستان است که روی دشداشه پوشیده می‌شود و جنس آن از نخ پشمی نازک است. برای زیبایی سرشانه‌ها و آستین‌ها را با ابریشم زیبا که به رنگ بشت باشد گلدوزی می‌کنند. نوع دیگر بشت به نام «مزویه» معروف است و جنس آن از پشم ضخیم است و مخصوص زمستان می‌باشد و معمولاً به رنگ قهوه‌ای، سیاه و یا سورمه‌ای است و روی آستین و دور آن با استفاده از تورهای طلایی رنگ حاشیه‌دوزی می‌شود. امروزه بیشتر مردان مسن از مزویه استفاده می‌کنند

چفیه یا کوفیه: نوعی سربند و نام پارچه‌ای است که روی سر گذاشته می‌شود تا از سر، چشم و دهان افراد در برابر آفتاب و شن محافظت کند. سادات از رنگ‌های سیاه یا سبز و دیگر افراد از رنگ‌های سفید خالی یا سفید و سیاه استفاده می‌کنند. ممکن است چفیه یا کوفیه را روی سر نبندند و دور گردن بسته شود یا روی شانه قرار گیرد. منشأ اصطلاح کوفیه را شهر کوفه در عراق می‌دانند.

عقال: حلقه‌ای است سیاه رنگ از نخ‌های بافته شده به هم که روی سر گذاشته می‌شود و چفیه را نگه می‌دارد.

 

 

 

 

عبایه یا عبا (چادر عربی): چادر سیاهرنگی است که زنان عرب می‌پوشند و برخلاف چادرهای رایج در ایران، در طرفین شانه‌های عبا بریدگی‌هایی وجود دارد که دست به راحتی از آن بیرون می‌آید تا در صورت وزش باد عبا به آسانی از بدن جدا نشود..

 

شیلّه: نوعی روسری است که زنان عرب از آن برای پوشش سر و سینه به شکل مقنعه استفاده می‌کنند. رنگ این روسری سیاه است و جنس آن از ابریشم یا نخ خالص است . زنان ثروتمندی که برای تزئین سر و گردن خویش از مهره‌ای به نام «قابچی» استفاده می‌کنند، از روسری‌های نازک‌تر استفاده می‌کنند تا از زیر آن مهره تزئینی دیده شود. معروف‌ترین نوع شیله، «فوطه» نام دارد. شیله‌ای که از الیاف کتان بافته می‌شود و بلبول نامیده می‌شود، ویژه استفاده در فصل تابستان است. شیله‌ای به نام «جز» از نوع مرغوب روسری زنان عرب خوزستان است..

 

چِلّاب:  برای  محکم نگه داشتن شیله استفاده میشود و معمولا از جنس طلا و نقره است و به ان مهره ای از جنس فیروزه  برای تزئین وصل میشود..

ممکن است بپسندید

دیدگاه خود را بنویسید ...

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود.